BiB IDee

Een nieuw jaar, een nieuw gezicht

2012-01-02T14:02:00.001+01:00

2012, een jaar vol veranderingen! Geen tweets meer vol frustraties over de spoorperikelen... In de plaats daarvan springen we vanaf morgen op de fiets om de nieuwe job in de Bib Leuven sportief te starten. Kwestie van de calorieën die er tijdens de nieuwjaarsdrink bij gaan komen op voorhand er al vanaf te fietsen...

Het zal even wennen zijn. Na tien jaren van vrij losse werkuren mag ik nu gaan prikken. Het grote voordeel is dat ik voor het eerst in mijn leven ook officieel overuren kan maken. Alles positief bekijken, dat is het motto voor 2012! Mijn eerste reactie na de uitleg van die prikklok door de personeelsdienst was er alvast eentje van ongeloof. Heeft dat ding echt een knop voor de nieuwjaarsreceptie? Een knop die je dus maar één keer per jaar gebruikt? Die zullen we dan morgen meteen eens uitproberen!

Een nieuw jaar vraagt ook om goede voornemens. Meer bloggen, is er eentje. En om meteen visueel duidelijk te maken dat deze blog ook in 2012 nog (hopelijk vele) nieuwe berichten zal zien, stak ik hem meteen ook in een nieuw kleedje. Blogger heeft namelijk een nieuwe reeks sjablonen, die je via de ontwerppagina en de sjabloonontwerper kan selecteren en aanpassen. De dynamische weergave oogt zeker modern, al mis ik de widgets. Maar mits wat gekopieer en geplak kan je die wel op een subpagina integreren. Niet hetzelfde, en voor een bibliotheekblog misschien wat onhandig, maar voor deze BiB IDee het proberen waard.

Ik heb een iPad, wat nu? - deel 3

2011-12-29T20:18:00.003+01:00

Er is een overvloed aan interactieve digitale kinderboeken op de iPad en andere tablets. Het e-boek op zich geraakt hier in Vlaanderen maar langzaam ingeburgerd, maar als we mogen voortgaan op reacties van jonge ouders met een iPad, dan lijken onze kleine digital natives heel wat minder problemen te hebben met digitaal lezen, zoals ook blijkt uit de bekende YouTube-video 'A magazine is an iPad that doesn't work'. Of kijken, want heel wat digitale kinderboeken zijn omgevormd tot miniatuurtekenfilms. Elke dag komen er nieuwe boekenapps voor kinderen bij, maar hier zijn enkele van mijn favorieten...

daar komt aap - Gratis app - Het boekje ‘Aap naar de stad’ van Rian Visser en Heleen Brulot komt uit het leeskoffertje ‘daar komt aap’ van Uitgeverij Gottmer. Deze app is een klassieke digitalisering van het fysieke prentenboek, zonder interactieve elementen of animaties.
Antletics - Betalende app - Zeer goedkope Engelstalige app, die het verhaal vertelt van Archie, een mier, in rijmvorm. Je kan zelf lezen of luisteren naar de voorgelezen versie. Op bepaalde moeilijke woorden kan je klikken, om een pop-up met uitleg tevoorschijn te toveren.
Alice lite - Gratis versie met tiental pagina's van het boek, volledige versie van het boek betalend - Misschien wel één van de populairste Engelstalige boekenapps. Nog voor de iPad op de markt was, ging het filmpje over deze interactieve app de wereld rond via YouTube. Het boek maakt handig gebruik van de bewegingsdetector in de iPad, zodat voorwerpen op het scherm bewegen afhankelijk van hoe je de tablet houdt en beweegt. De gratis versie is zeker een aanrader om de mogelijkheden van de iPad m.b.t. digitale interactieve boeken.
Timolite - Gratis versie met tiental pagina's, volledige versie van het boek betalend - Dit boek van Rian Visser, met illustraties van Klaas Verplancke is een mooi voorbeeld van eeb meertalig digitaal boek: bij het opstarten krijg je de keuze tussen Engels of Nederlands. Kinderen kunnen het boekje zelf lezen, of kiezen voor de voorgelezen versie. De app maakt net zoals bij Alice handig gebruik van de mogelijkheden van de tablet: elementen uit het verhaal kunnen bewegen afhankelijk van hoe je je tablet houdt. Een ander leuk meertalig boekje is Liselotje gaat naar de zwemles (een tijdje geleden gratis te downloaden, nu betalend), beschikbaar in 5 talen. Wolfie van Ianka Fleerackers is een gelijkaardig tweetalig boekje, met interactieve mogelijkheden en spelletjes.
Fundels - Gratis app, met gratis demoboekje, andere boekjes betalend of te leen via Fundelsbib - Playlane lanceerde midden 2011 een mobiele versie van de 'klassieke' Fundels, met naast de gekende opties uit de pc-versie (kijkhoek, leeshoek, tekenhoek, spelletjeshoek en info) ook een zeer leuke theaterhoek. Creëer je eigen verhaal op basis van de achtergronden en figuurtjes uit het boek, neem je eigen stem en bewegingen op en speel de video's later weer af. In de app kan je de demoversie van 'De wiebelbillenboogie' downloaden, andere boekjes kopen, of gratis voor 2 weken 'uitlenen' via de code die je op kaartjes vindt in de Vlaamse bibliotheken die Fundels aanbieden in hun collectie. Naast Fundels zijn er nog heel wat andere apps die een kiosk bieden voor kinderboeken, zoals de Kabouter Plop-app of de Piccolo-app, maar het uitleenmodel maakt de Fundels-app toch wel uniek!
Pedlar Lady - Betalende app - Eén van mijn favorieten op de iPad: de mooie geanimeerde versie van 'The Pedlar Lady of Gushing Cross', met artistieke tekeningen en leuke animaties. Lees zelf of luister naar de voorgelezen versie, of neem je eigen versie op. Switch tussen Engels, Frans en Spaans. In dezelfde reeks zijn nog enkele andere mooie Engelstalige prentenboeken te koop, zoals 'Twas the Night Before Christmas'.
Timbuktu - Gratis app met één demonummer - Deze eerste tijdschriftapp voor kinderen op de iPad vertoont een minimalistische stijl. De vraag is of kinderen de teksten en tekeningen appreciëren, maar als concept leuk om eens te bekijken.

Overzichten van interessante boekenapps voor kinderen kan je vinden op de website van iKind en Bibliotheek App Store.

Wie meer wil weten over hoe zo'n interactief digitaal prentenboek tot stand komt, kan het verslag van het maken van 'De gelukkige olifant' lezen.

Eerste hulp bij e-reading - deel 1

2011-11-16T10:34:00.001+01:00

Elektronisch lezen lijkt stilaan in Vlaanderen aan een opmars begonnen te zijn. Steeds vaker zie ik op de trein medepassagiers verdiept in een tekst/krant op hun tablet, of zelfs meer en meer in een e-reader. Maar wat is e-reading nu precies, waar vind je elektronische content, wat is het verschil tussen een tablet en een e-reader, en hoe krijg je je content op het toestel? En wat betekent dit voor bibliotheken? Een klein overzicht in 5 delen!

Wat is elektronisch lezen precies? E-reading in ruime zin is het lezen van een digitale tekst, bv. op een pc, laptop, e-reader, tablet, smartphone, ... Er bestaan zelfs tooltjes om elektronische boeken te lezen op de Nintendo DS! In deze ruimte betekenis van het woord lezen wel allemaal wel eens elektronisch: de website van De Standaard op onze pc, je mail, of dit blogbericht...

In enge zin wordt meestal verwezen naar het lezen van digitale werken op een e-reader, of bij uitbreiding een tablet. Een e-reader is een toestel dat ontworpen is om de elektronische leeservaring zo aangenaam mogelijk te maken. Het is compact, licht, kan duizenden elektronische boeken bevatten, en maakt gebruik van een e-ink scherm, dat uitermate geschikt is om te lezen, en eigenlijk de leeservaring van een fysiek boek evenaart. Sommige fabricanten van tablets noemen hun toestellen ook e-readers, maar wanneer wij in deze blog over 'e-reader' spreken bedoelen we enkel de toestellen met een e-ink scherm. Meer over deze toestellen en de verschillen in deel 3 van deze reeks.

E-ink (electrophoretic ink) of elektronisch papier is de benaming voor een specifiek type beeldscherm, dat hoofdzakelijk gebruikt wordt voor e-readers, en in mindere mate voor bepaalde horloges en gsm's. Het is uiterst zuinig, licht en heeft geen achtergrondlicht, waardoor het niet vermoeiend is voor de ogen en je in volle zonlicht kan lezen, net zoals met een fysiek boek het geval is. Op dit moment hebben de meeste e-readers een e-ink scherm met grijswaarden, maar er wordt al geëxperimenteerd met de kleurenversie van e-ink. Meer over deze technologie volgt in deel 3.

Soms verwijst men ook wel eens naar 'e-readers' als 'e-books', maar de term e-book of elektronisch boek wordt toch best voorbehouden voor de content zelf en niet voor de toestellen. Een e-boek is een boekpublicatie in digitaal formaat, en kan bestaan uit louter tekst, of een combinatie van afbeeldingen met tekst. Vaak is een e-boek de pendant van een fysiek boek, maar steeds meer verschijnen er e-boeken die geen 'analoge' equivalent hebben, werken die louter digitaal te vinden/lezen zijn, de zogenaamde 'digital born content'.

De e-boekmarkt is wereldwijd aan een felle opmars begonnen. In juli 2010 liet Amazon.com weten dat het meer elektronische boeken had verkocht dan hardcovers, begin 2011 waren dat er al zelfs meer dan paperback-exemplaren. Om deze cijfers wat te relativeren, Amazon is een grote speler op de Engelstalige e-boekmarkt en heeft sterk ingezet op de eigen Kindle e-reader, wat deze hoge getallen kan verklaren. Als men de hele Amerikaanse markt bekijkt, dan liggen de cijfers heel wat lager.

In Nederland lijken e-boeken sneller ingang te vinden dan in Vlaanderen. Waarschijnlijk heeft dit te maken met de samenwerking tussen de online boekenwinkel Bol.com en Sony, waardoor de Sony e-reader een boost kreeg. Bovendien worden e-readers ook in boekhandels verkocht, daar waar de boekenliefhebbers zijn dus, een fenomeen dat in Vlaanderen nauwelijks bekend is. Bij ons moet je al naar een grote electroketen zoals Fnac of Mediamarkt gaan, en zelfs daar worden de e-readers stiefmoederlijk behandeld: ze liggen vaak weggestopt, werken meestal niet of zijn afgeschermd met een wachtwoord zodat je ze niet kan testen, en al te veel uitleg kan men meestal in die winkels niet geven. Alle aandacht van de grote ketens gaat naar de (duurdere) tablets. Bovendien lijken Vlaamse uitgevers ook niet meteen de e-boekmarkt te omarmen: de investeringen zijn vaak te groot, en bovendien hebben ze het gevoel dat de Vlaamse markt er nog niet klaar voor is. Dat laatste vormt echter mijns inziens een vicieuze cirkel: de markt is te klein, waardoor uitgevers niet op de kar springen, lezers vinden te weinig Nederlandstalig aanbod om over te schakelen op elektronisch lezen, en dus blijft de markt klein!

Elektronisch lezen heeft in de literaire en ook de bibliotheekwereld vaak een negatieve bijklank. Als boekenliefhebbers waarderen wij het fysieke boek, willen we kunnen bladeren, de inkt als het ware ruiken, ... Het idee dat e-boeken wel eens de 'echte' boeken zouden kunnen verdringen, vinden we vreselijk. Nochtans, om het met de woorden van Stephen Fry te zeggen: 'Books are no more threatened by eBooks than stairs were by elevators'. Het fysieke boek zal niet verdwijnen omdat er een elektronische variant is. Maar het is wel interessant om de voor- en nadelen van beide types boeken eens op een rijtje te zetten.

laat ons starten met de voordelen van elektronisch lezen. E-boeken nemen nauwelijks opslagruimte in. Vandaar dat een e-reader duizenden boeken kan bevatten op zo'n klein toestel. Handig voor op reis toch! Je hoeft niet meer te sleuren aan meerdere boeken, één toestel is voldoende. Vind je het éne boek toch niet zo goed als gedacht, dan begin je gewoon in een ander, keuze genoeg. Bovendien kan je met een e-reader de letters vergroten of verkleinen: een handige vervanging voor grootletterboeken! Andere elektronische opties zijn het doorzoeken van je boek, het noteren van commentaar of aanduiden van bepaalde passages (weliswaar afhankelijk van het toestel). De e-readers van Sony bevatten zelfs een tiental woordenboeken, waaronder de Van Dale Engels-Nederland: gewoon dubbelklikken op een woord in een Engelse tekst en de Nederlandse vertaling verschijnt. Sommige e-boeken zijn zelfs inherent meertalig (je koopt een boek maar kan daarna vlot switchen tussen bv. Engels en Nederlands) en bevatten ook multimedia-elementen, zoals video-, geluidsfragmenten en animaties. Deze laatste opties komen meestal voor in e-boeken die specifiek voor tablets zijn ontworpen. Als je vaak leest zou e-reading ook ecologisch beter zijn dan traditioneel lezen: de toestellen op zich zijn uiteraard ook vervuilend, maar je spaart wel heel wat bomen uit, schadelijke gassen tijdens het vervoer van de werken, enzovoort.

Aan de andere kant hebben de fysieke boeken ook een aantal voordelen. Vele lezers missen bij e-boeken het tactiele aspect van lezen, het bladeren doorheen een boek, het bekijken van boeken in een boekenkast. Persoonlijk was ik daar snel aan gewend en vind ik de voordelen van elektronisch lezen belangrijker dan de nadelen. Wat wel nog een probleem vormt, is het geringe Nederlandstalige aanbod van e-boeken: ongeveer de helft van de 'bestsellers' verschijnt ook elektronisch, al groeit de markt wel aan. Bovendien is de prijs van de commerciële boeken nog vrij hoog: e-boeken zijn nauwelijks goedkoper dan paperbacks, terwijl je dat toch zou verwachten van een formaat waarbij geen drukkosten of vervoerskosten gemaakt worden. Eén van de oorzaken hiervoor is de btw-regeling: op e-boeken is in België 21% btw van toepassing, tegen slechts 6% op fysieke boeken. Hopelijk komt daar in de toekomst verandering in. Uiteraard zijn er heel wat (legale) gratis boeken te vinden (zie deel 2).

Een laatste nadeel van e-boeken houdt verband met de beveiliging van de commerciële werken. Dit gebeurt via DRM, of Digital Rights Management, die ervoor moet zorgen dat e-boeken niet illegaal verspreid kunnen worden, maar het 'installeren' van e-boeken ook erg compliceert (zie verder in deel 4). Volgens de DRM-verbintenis mag je een e-boek slechts zesmaal installeren op je eigen toestellen (computer, e-reader, tablet, ...). In tegenstelling tot een fysiek boek mag/kan je een gekocht e-boek dus niet doorverkopen of uitlenen aan vrienden. Dit vormt ook voor bibliotheken een probleem: op dit moment geldt het leenrecht niet voor e-boeken, waardoor we in Vlaanderen geen commerciële elektronische boeken aan onze leners mogen aanbieden. Aan de andere kant merken we dat grote spelers op de markt, zoals Amazon en Barnes & Nobles, zelf een leenfunctie in hun toestellen inbouwen, en dat er bij uitgevers gesproken wordt over 'huurmodellen' voor e-boeken. Op de rol van bibliotheken m.b.t. elektronisch lezen gaan we dieper in het laatste deel van deze reeks!

Ik heb een iPad, wat nu? - deel 2

2011-07-29T19:39:00.002+02:00

Nog meer onmisbare apps, ditmaal kranten en tijdschriften. Het aanbod van digitale kranten is vrij groot, zelfs wat betreft onze Vlaamse dagbladen. Bij de tijdschriften is dat echter nog niet het geval. Een aantal internationale digitale tijdschriften bieden wel een mooi beeld van wat men van een interactieve elektronische publicatie meer kan verwachten dan louter een ingescande variant van de papieren versie.

Kranten

De Standaard - Gratis app, deels betalende content (1 gratis nummer), gratis voor abonnees - De Standaard was de eerste Vlaamse krant die een ipad-app creëerde, nog zelfs voor de ipad officieel hier verkocht werd. Initieel was de app betalend en kreeg men 5 gratis nummers, maar dat bleek onlangs aangepast. Nu krijg je er eentje gratis, de rest is betalend, tenzij je een abonnement hebt op De Standaard zelf. Via de app kan men snelnieuws downloaden (RSS-feeds), maar tevens de mooiste foto's uit de krant bekijken in groot formaat, je favoriete artikels bookmarken, en uiteraard kranten downloaden en lezen. Het blijft wel voor een groot deel een ingescande versie van de papieren krant, zonder al te veel extra's zoals de mogelijkheid om vanop de hoofdpagina te springen naar een artikel in de kijker. Bladeren is de boodschap, net zoals in een papieren krant!
De Morgen - Gratis app, deels betalende content met 3 gratis nummers (te downloaden binnen 7 dagen na installatie van app), gratis voor abonnees - Vergelijkbaar met de app van De Standaard, zonder de foto's en bookmarkoptie, maar waarbij enkele handige opties minder verborgen zitten dan bij de voirge app. De vergrootte versie van een artikel (één keer tikken op het artikel om deze te openen) leest heel aangenaam, en ook het overzicht van de artikels is sneller bruikbaar en laat browsen toe. Ook deze app biedt de mogelijkheid om via RSS updates en actuele artikels binnen te halen. De handige FAQ legt trouwens alle features overzichtelijk uit.
De Tijd - Gratis app, deels betalende content, gratis voor abonnees - Deze app biedt bij een eerste gebruik wat uitleg, handig voor wie nog niet vertrouwd is met de tools van zo'n krantenapp. De basics zijn hetzelfde als bij de vorige app: bladeren door een schijnbaar papieren versie, klikken op een artikel voor een beter leesbare tekstversie te krijgen, en een overzicht-knop om snel naar een artikel te springen. Ook hier weer een RSS-optie die live nieuws toont en uiteraard beursnieuws.
Nieuwsblad - Gratis app, deels betalende content met 2 gratis nummers, gratis voor abonnees - Bij deze app kies je eerst je regio, om een regionaal aangepaste versie te zien. Bovenaan verschijnen CNN-gewijs de laatste nieuwsberichten als een banner over het scherm. De interface van de startpagina oogt wat frisser dan bij de andere krantenapps en biedt enkele geselecteerde artikels aan in categorieën zoals Sport en Lifestyle. Voor de rest komen weer dezelfde opties terug uit de app van De Standaard.
Het Laatste Nieuws - Gratis app, deels betalende content met 10 gratis nummers (tijdelijk aanbod), gratis voor abonnees - Ook hier weer een app die in weinig verschilt van de voorgangers, en dezelfde tools bevat als die van De Morgen. Net zoals bij Het Nieuwsblad zijn er regionale versies beschikbaar.
Le Soir - Gratis app, deels betalende content, gratis voor abonnees - Deze krantenapp werkt lichtjes anders dan de Vlaamse tegenhangers. Men kan een PDF-versie downloaden (tegen betaling, of indien men een abonnement heeft gratis), maar die wordt niet meteen opgeslagen. Om deze later offline te kunnen lezen, dien je die nog eens extra te bewaren via de optie 'Offline'. Ook de rest van de interface verschilt van de Vlaamse app, al komen sommige opties wel terug, zoals het foto-overzicht dat we ook bij De Standaard zagen. De app oogt iets 'socialer' dan de andere, dankzij de optie om artikels te mailen of te delen op Twitter of Facebook.

Weekbladen en andere nieuwsapps

Knack - Gratis app, deels betalende content (demoversie beschikbaar), gratis voor abonnees - Digitale versie van Knack en alle bijlagen, beschikbaar elke dinsdagavond. Men kan ook enkele oudere nummers als demo downloaden. De app toont tevens de korte inhoud van websites zoals Knack.be, Weekend.be en Focus.be. Knack werd eerst beschikbaar via de krantenkiosk Zinio (zie hieronder), en de eigen app biedt weinig nieuws ten opzichte van die eerste versie. Je bladert door een 'ingescande' versie van de papieren versie, met de optie om onderaan een thumbnail-overzicht te krijgen van alle pagina's en op die manier sneller te bladeren. Inzoomen kan uiteraard wel, en er is ook een inhoudstafel voorzien, maar voor de rest biedt de app weinig interactiefs. Men kan zelfs niet klikken op hyperlinks in de tekst. Een beter leesbare versie kan men oproepen via het menu bovenaan, hoewel de witte letters op grijze achtergrond voor mij de leesbaarheid niet verhoogden.
Newsweek - Gratis app, deels betalende content, gratis voor abonnees - App van het gelijknamige Engelstalige weekblad. Via de optie Magazines kan men nummers kopen. De 'Galleries' bieden een overzicht van foto's met uitleg rond bepaalde thema's. De derde optie, 'Stories', heb ik zelf nog niet aan de praat gekregen, maar zou normaal gezien toegang moeten bieden tot de gratis webcontent.
BBC News - Gratis app, gratis content - Eén van mijn favorieten voor wereldnieuws. Via de app kan je, als je toegang hebt tot een draadloos netwerk, nieuwsberichten inladen, en later (eventueel offline) lezen. De artikels zijn onderverdeeld in diverse categorieën, waarop je je RSS-gewijs kan abonneren. Sommige berichten bevatten ook video's, maar om die te bekijken moet je uiteraard online zijn. Kantel de iPad, en de interface verandert, waardoor er meer headlines zichtbaar worden. Voor de polyglotten onder ons, BBC News biedt ook nieuwsberichten in andere talen dan het Engels aan, zoals Spaans, Arabisch en Chinees. Handig om je talenkennis op peil te houden en af en toe eens een nieuwsbericht in een andere taal te lezen.
Nog meer nieuwsapps en digitale weekbladen: Le Figaro Magazine, Time, ...

Digitale tijdschriften

MagWorld - Gratis app, betalende content - Digitale krantenkiost met Nederlandstalige tijdschriften, zoals Quest, National Geographic, EOS, foodies, ... De tijdschriften zelf zijn meestal niet zo interactief, maar louter een ingescande versie van de papieren versies, al zijn er enkele uitzonderingen. Men kan van sommige titels een proefversie bekijken in de browser. Betalen gebeurt via PayPal.
Zinio - Gratis app, enkele gratis tijdschriften als smaakmaker, rest betalend - Een gebruiksvriendelijke tijdschriftenkiosk, met heel wat Engelstalige maar ook enkele Nederlandstalige titels, zoals Nest, Computer! Totaal, Knack, Elle, ... Tijdschriften die men via Zinio koopt kan men in principe lezen op de pc, iPad, iPhone en andere multimediatoestellen. In de praktijk blijken echter niet alle toestellen alle titels te ondersteunen. Zo kochten we enkele nummers van National Geographic op de iPad, maar die bleken niet te verschijnen op de Android-tablet van mijn man, omdat de Android-versie van Zinio bepaalde titels (nog) niet aanbiedt.
Project - Gratis app, betalende content - Interactief digitaal tijdschrift van Richard Branson (Virgin), speciaal ontwikkeld voor de iPad. Men kan een nummer kopen of een preview opvragen.
Viva HD - Gratis app, betalende content - Interactieve versie van het Nederlandse damestijdschrift Viva, met links naar blogs, fora en andere interactieve functies.
Wired - Gratis app, betalende content - Digitale versie van het tijdschrift Wired, met video's, animaties, ... Scrollen gaat van links naar rechts, maar ook van boven naar beneden. Men kan een demoversie downloaden. Abonnees van de papieren versie krijgen grayis toegang tot de iPad-versie.
Good Food - Gratis app, betalende content (gratis demonummer). Mooi voorbeeld van wat een interactief digitaal tijdschrift meer kan bieden dan een louter digitalisering van de papieren versie. De app houdt het midden tussen een kooktijdschrift en een fichenbak met recepten. Interactieve mogelijkheden zoals het klikken op een ingrediënt en opvragen van meer info in woordenlijst, of extra recepten met hetzelfde ingrediënt, in hetzelfde nummer of over nummers heen. Elk nummer bevat ook enkele video's. Omwille van deze vele interactieve mogelijkheden nemen de nummers veel plaats in, gemiddeld 250 Mb.
Nog meer interactieve digitale tijdschriften: Martha Stewart magazines, Food & Wine, ...

Ik heb een iPad, wat nu? - deel 1

2011-07-13T14:59:00.005+02:00

Belofte maakt schuld! Tijdens de laatste e-reading roadshow vroeg een bibliotheek me naar handige apps voor de iPad die ze binnenkort gaan aanschaffen. In eerste instantie willen ze digitale kranten aanbieden, maar ze stonden ook open voor andere toepassingen.

Vlijtig begon ik aan een lijstje met nuttige apps, op basis van wat er op mijn eigen iPad en het demotoestel van Bibnet te vinden is. Al gauw bleek dat één blogbericht niet zou volstaan, en dat ik de apps best in categorieën indeelde. Hieronder dus deel 1 van x: online boekwinkels en hybride leesapps. In volgende berichtjes volgen dan kranten, tijdschriften, boeken als aparte app, sociale webtools, games, en nog veel meer. Laat gerust via de commentaarfunctie op deze blog weten welke categorieën jij nog mist!

Hier gaan we...

Online boekenwinkels

e-Boek.org - Gratis app, betalende content - De e-boekwinkel van Boek.be is ook beschikbaar op iPad. Om boeken te kopen moet je een Adobe-ID aanmaken en je iPad authoriseren. Zolang je dat niet doet, krijg je constant vervelende pop-ups. Van sommige boeken kan je ook een tiental pagina's als proef downloaden en lezen. Het aanbod is vooral in bepaalde non-fictie genres nog vrij klein. De app biedt ook weinig extra opties om je leeservaring aangenaam te maken: je kan enkel het letterype vergroten en inzoomen.
Boekenbol - Gratis app, betalende content - Om de app te gebruiken moet je een account en wachtwoord bij Bol.com hebben, dat je best via een pc aanmaakt en niet via de app zelf, want die laat niet toe dat je een Belgische postcode invoert. Ook hier moet je vervolgens je Adobe ID ingeven. Boeken kopen doe je echter niet via de app zelf, maar via de website (eventueel via Safari op de iPad).
Kindle - Gratis app, enkele gratis boeken, rest betalend - Om toegang te krijgen tot de app moet je een account bij Amazon hebben of aanmaken. De app biedt enkele handige opties bij het lezen, zoals een zoekfunctie.
iBooks - Gratis app, voorlopig enkel gratis boeken voor Belgische klanten, hoofdzakelijk in het Engels - De iBooks Store van Apple is nog niet open bij ons, en daardoor hebben we enkel toegang tot de gratis boeken, voornamelijk oudere werken uit het Gutenbergproject. De app laat toe om naast de lettergrootte ook het lettertype en de helderheid van de achtergrond aan te passen en te zoeken in de boeken, Google of Wikipedia.

Hybride leesapps

Stanza - Gratis app, enkele gratis boeken, toegang toe verschillende boekenwinkels met betalende en gratis content, en mogelijkheid om eigen documenten toe te voegen - Stanza is één van de populairste leesapps voor tablets en smartphones, en laat toe om boeken te kopen, maar ook om je eigen documenten op te laden. Ideaal dus om PDF- en (onbeveiligde) ePub-documenten te lezen. Je eigen documenten opladen naar de app gaat via iTunes (onderaan tab apps) of Dropbox. De app houdt je vooruitgang in het boek bij in een taartdiagram, en biedt extra leesopties, zoals het omdraaien van zwart en wit (witte letters op zwarte achtergrond), aanpassen van het lettertype, een zoekfunctie, een functie om te delen met Facebook of Twitter.
Kobo - Gratis app - enkele gratis boeken, rest betalend - Boekenapp die meer biedt dan louter een gedigitaliseerde versie van een boek, met interactieve en sociale mogelijkheden, de moeite waard om eens te ontdekken wat digitaal lezen allemaal kan bieden. Hou je persoonlijke leeservaringen bij, deel passages op Facebook of Twitter, zoek woorden op in Google, Wikipedia of het ingebouwde woordenboek, voeg je eigen documenten toe (ePub en PDF) via iTunes, Dropbox, mail, ..., en vele extra leesopties!
Wattpad - Gratis app, gratis Engelstalige boeken en verhalen - Geeft toegang tot duizenden verhalen en boeken van nieuwe schrijvers, u en ik. Met extra opties zoals chatten met de schrijvers en andere fans, delen via Facebook of mail, commentaren en waarderingen geven, automatisch scrollen, ...
Dropbox - Gratis app - Via Dropbox kan je documenten delen over computers en multimediatoestellen heen. Maak een dropbox-account, laadt documenten op, en download ze via deze app weer naar je iPad, en stuur ze eventueel door naar een andere leesapp. De snelste manier om je documenten op je iPad te krijgen, als je toegang hebt tot draadloos internet.

Meer nuttige apps in een volgend blogbericht. Stay tuned!

Twitterature

2011-07-11T11:27:00.002+02:00

Over Twitter zijn de meningen verdeeld. Sommigen kunnen er niet meer zonder, anderen vinden het maar tijdverlies. De tijd dat men op Twitter enkel deelde dat men koffie ging halen, of naar de winkel moest, is echter al lang voorbij. De tool zelf gaf dat al aan door de vraag boven het tekstveld te veranderen van 'What are you doing?' naar 'What's happening'. Twitter is een ideale tool om op de hoogte te blijven van nieuws, nuttige websites en artikels te ontdekken, en het doen en laten van onze bekende medemensen te volgen.

Maar Twitter laat ook creatieve toepassingen toe. Steeds meer zie je experimenten en projecten om via deze sociale software literatuur te schrijven, alleen of gezamenlijk. Twitterature, wordt het ook wel eens genoemd. Een mooi voorbeeld is de Twiller. Wie een kuil graaft... is de titel van dit gezamenlijk via Twitter geschreven verhaal, gepubliceerd naar aanleiding van de Nederlandse 'Maand van het spannende boek' in juni 2011. Iedereen kon meeschrijven aan dit spannende boek en plotwendingen, personages of gewoon mooie zinnen doorsturen via Twitter. Tientallen tweets werden gepost, waarna topauteur Simon de Waal alle tweets redigeerde tot een goedlopend verhaal.

Verder zijn er heel wat Twitteraccounts die superkorte fictie delen met de rest van de wereld:

DailyKu: "A twice-daily Haiku poem via Twitter - by traditional Haiku Masters"
Twitterfiction: "Great works of fiction in 140 characters or less"
Six Word Stories: "Stories told in just six words, inspired by Ernest Hemingway's famous challenge"
Very Short Story: "Twitter sized fiction for your entertainment. Stories by @sean_hill. Feedback welcomed. Send me a noun and I'll use the ones that inspire me in a story"
...

En als uitsmijter één van mijn favorieten onder de noemer 'humor op Twitter': @shitmydadsays. Justin Halpern, een jonge Amerikaanse man, post via deze Twitteraccount de grappige, sarcastische maar vaak rake opmerkingen van zijn vader. En ik ben niet de enige die deze tweets kan appreciëren: Justin heeft maar liefst 2,5 miljoen volgers op Twitter, en CBS kondigde onlangs een televisieversie aan. Eentje om te volgen dus!

Wie zoekt die vindt... gratis e-boeken

2011-03-07T20:59:00.017+01:00

De digitale week is nog niet voorbij of het is weer 'Read an E-Book Week'. Naar aanleiding van dit evenement geven verschillende auteurs en uitgevers gratis e-boeken weg.

Maar ook na deze 'Read an E-Book Week' kan je allerlei interessante gratis digitale boeken vinden, tijdelijk of het hele jaar door. En dan bedoelen we geen piratenversies van betalende e-boeken, maar volledig legaal te downloaden digitale werken. Volgende sites zetten je alvast op weg...

Verzamelsites met gratis e-boeken:

Project Gutenberg: dit grootschalige digitalisatieproject biedt tienduizende gratis e-boeken in verschillende talen.
Digitale Bibliotheek der Nederlandse Letteren: duizenden Nederlandstalige boeken zijn vrij downloadbaar voor eigen gebruik, op dit moment meestal in PDF-formaat, maar er wordt gewerkt aan ePub-versies.
Ereaders.nl Deze interessante website die allerlei info over e-boeken en e-readers verzamelt, bevat ook een lijstje met 'de beste gratis digitale boeken' en volgt ook tijdelijke acties op
FreEbooks.nl: deze site wil je wegwijs maken in het aanbod gratis of zeer goedkope e-boeken.
Bookboon: een site met gratis Engelstalige en Nederlandstalige reisgidsen en studieboeken.
Gratis E-books: overzicht van gratis e-boeken
Free-ebooks.net: een handig vertrekpunt in je zoektocht naar Engelstalige gratis boeken.
Planet eBook: tientallen gratis klassiekers uit de wereldliteratuur.
ManyBooks.net: Manybooks presenteert hoofdzakelijk gratis e-boeken uit het Gutenberg project.
Get Free Ebooks: deze site houdt je op de hoogte van nieuwe gratis e-boeken en ander e-reading nieuws
Free Computer Books: deze site verzamelt en linkt door naar duizenden boeken over ICT

Websites met gratis en betalende content:

Google Books: dit grote digitalisatieproject van Google biedt ook heel wat gratis versies in PDF- of ePub-formaat aan.
Neotake: een site die je toelaat om snel verschillende andere websites te doorzoeken op gratis en betalende e-boeken in verschillende talen.
Biblioo: via Biblioo vind je (e-)boeken en luisterboeken. De site vergelijkt de prijzen op verschillende webshops en biedt ook tientallen gratis titels aan.
Bol.com: deze Nederlandse webshop biedt naast een ruimanbod van betalende e-boeken ook heel wat gratis boeken aan.
Selexyz: de webshop van Selexyz biedt in één downloadfile 150 gratis boeken aan.
Calibre Open Books: de makers van het bekendste beheerstooltje voor onbeveiligde e-boeken lanceerden onlangs deze database met zowel gratis als betalende DRM-vrije boeken
Feedbooks: deze site biedt zowel betalende als gratis boeken aan.

(Tijdelijke) initiatieven van auteurs, uitgevers, ...:

Mensje van Keulen - Enkele kortverhalen van deze Nederlandse schrijfster zijn momenteel gratis te downloaden (laatste check: 19/05/11)
eBookstick.nl - elke week een gratis e-boek in ruil voor een tweet of Facebookbericht (actie begin 2011 gestopt)
Microsoft ebooks - aantal gratis technische e-boeken van Microsoft (laatste check: 23/03/11)
Academic Service: deze uitgever van wetenschappijke boeken over management, ICT en onderwijs, biedt voor een aantal van de titels een gratis e-book versie aan (laatste check: 23/03/11)
'Wildgroen' van Sandrine Lambert - wordt tijdelijk gratis aangeboden op de website van Uitgeverij Lemmens (laatste check: 23/03/11)
Clickx 'Best Of' - Boordevol artikels die de redactieleden persoonlijk selecteerden uit de voorbije Clickx-nummers (laatste check: 24/03/11)
Hans Vervoort stelt meer dan tien van zijn boeken gratis digitaal ter beschikking (laatste check: 11/07/11).

Sommige auteurs en uitgevers bieden hun boeken gratis aan, in ruil voor reclame op Twitter of Facebook, via 'pay with a tweet'. Enkele voorbeelden:

'Nest van tijdelijke oneindigheid' van Steven Desmet - tijdelijke actie die ondertussen uitgebreid werd en onbeperkt in de tijd is voor dit éne boek
Eburon: deze uitgever biedt enkele gratis e-boeken aan in ruil voor een tweet.
We the web
Seth Godin - Wat er nu toe doet
Erica van Dam - Simpel (eerste 10 columns)
Microsoft Office Powerpoint / De lijdensweg van leiderschap

Bij de meeste van deze websites kan je de nieuwigheden opvolgen van RSS-feeds. Ben je een Twittergebruiker, dan kan je volgende accounts volgen:

Durf te vragen!

2011-02-05T17:35:00.001+01:00

We zitten elke dag met vragen, problemen, dilemma's, ... Vaak vragen we raad aan familie, vrienden en/of collega's. Maar dankzij diverse web 2.0 toepassingen kan je echter je vraag onder de aandacht brengen van honderden, zelfs duizenden onbekenden! Denk maar aan Yahoo! Answers, waar je niet enkel je vragen kan stellen, maar zelf je expertise kan laten spreken door vragen van anderen te beantwoorden. En ook Facebook heeft sinds kort een soortgelijke dienst, ditmaal 'Questions' genoemd.

De twittertag #durftevragen is uitgegroeid tot het middel om via dit sociale platform je probleem voor te leggen aan de Nederlandstalige twittergemeenschap. Met vaak verrassende gevolgen! Heb je een vraag of probleem en vind je het antwoord niet meteen via Google? Stel ze dan via Twitter, gevolgd door de hashtag #durftevragen. Je volgers kunnen je vraag uiteraard in hun overzicht zien verschijnen, maar de meest bruikbare antwoorden komen vaak van tweeple (leukere naam voor twitteraars) die je helemaal niet kent. Zij volgen de vragen van anderen door te zoeken op #durftevragen. De antwoorden op mijn vragen kwamen niet enkel van 'ervaringsdeskundigen', maar ook van bedrijven en gespecialiseerde websites. Slimme merken, die de kracht van web 2.0 snappen, zoeken immers niet alleen actief naar berichten over hun producten, maar ook naar potentiële klanten.

Misschien ook iets voor de bib? In Nederland experimenteerde men met vragendiensten zoals Al@din. Maar waarom een apart platform oprichten, als men kan aansluiting vinden bij bestaande en beproefde sociale netwerken. Twitter is in Vlaanderen nog lang niet zo populair als Nederland, maar we hebben toch ook al enkele twitterende bibliotheken. We zien daar vaak dezelfde berichtjes verschijnen als op hun blogs en Facebookpagina's, waar op zich niets mis mee is, maar ongetwijfeld kan Twitter de bibiotheek meer bieden. Misschien tijd voor een experimentje? Moedig je volgers en de rest van je bibpubliek aan om hun vragen te stellen via Twitter, via @jouwtwitternaam en met hasttag #durftevragen. Via je antwoorden kan je trouwens ook interessante websites, of digitale en fysieke werken uit je bibcollectie aanraden.

Durftevragen from YounGold on Vimeo.

Durftevragen heeft in Nederland ook een offline variant. Op bepaalde tijdstippen komen mensen samen op een fysieke plek, stellen hun vragen, die vervolgens door de groep opgelost worden. Twitter wordt hierbij uiteraard ook ingezet, als een soort back-up kanaal. Ook hier zijn ongetwijfeld mogelijkheden voor bibliotheken die actief willen inzetten op informatiebemiddeling, zoals nu bv. al gebeurt in de Openbare Bibliotheek Amsterdam. En het handige is dat je op die manier als bib niet zelf met de antwoorden moet komen!

Wie is er bang van het e-boek?

2010-12-10T12:45:00.004+01:00

Op de Bibliotheektweedaagse in Maastricht kwam het de voorbije dagen weer meermaals aan bod: de boekensector is bang van het e-boek! Het digitale boek is een bedreiging voor het fysieke boek, en dat vinden veel mensen jammer. Want, fysieke boeken (ook door sommigen 'echte' boeken genoemd) wekken emoties op, en e-boeken niet.

Ondanks het feit dat Eppo Van Nispen als nieuwe directeur van het Nederlandse CPNB positief staat tegenover e-boeken, werd er vanuit deze organisatie vorige week nog hevig gereageerd tegen een initiatief van een uitgever om tijdens de Boekenweek een e-boek gratis weg te geven als extra geschenk.

De boekensector houdt niet van het e-boek, en dat steken ze niet onder stoelen of banken. Op de blog Ansiel, waar aan een reeks auteurs telkens dezelfde vragen worden voorgelegd, waaronder hun voorkeur voor papier of e-boek, zijn de reacties verhit. 'Papier natuurlijk', antwoordt Steven Borgerhoff, alsof je daar nu kan aan twijfelen. 'Een e-boek is erover!', vindt Ingrid Baraitre. Jean-Paul Colin hoopt 'dat het e-boek à la minute de boekenmarkt via een zijdeur mag verlaten' en Christophe Vekeman ziet het al evenmin zitten:'Als het papieren boek verdwijnt, stop ik met lezen'.

Tijdens de voorbije Bibliotheekweek kwamen op diezelfde blog ook enkele bibliothecarissen aan bod. Hun reacties waren wat genuanceerder, maar ook hier bleken de emoties vaak hoog op te laaien: 'Dat ze hun digitale letters opvreten', scandeerde Jan Van Herreweghe. En ik die dacht dat men in onze sector openstond voor vernieuwing! Van een instituut als de bibliotheek, waarvan de geldigheidsdatum volgens de Extinction Timeline binnen 9 jaar overschreden zal zijn, verwachtte ik toch wat meer interesse voor nieuwe media en toekomstige ontwikkelingen. Anders worden die voorspellingen van futurologen over de toekomst van de bib echt wel een self fulfilling prophecy.

Ik vraag me dan af, zou men duizenden jaren geleden ook zo hevig gereageerd hebben toen er naast het kleitablet ineens iets als papyrus of perkament zijn intrede deed? Zou men gezucht hebben, en verlangd naar de textuur van de steen, waarvan dat slap stuk papier toch maar een flauw afkooksel van was. En wat met onze vlijtige monniken, zouden die moord en brand geschreeuwd hebben om Guthenberg en zijn boekdrukkunst? Kunnen we gewoonweg het digitale boek niet zien als de laatste grote revolutie op literair vlak, als één van de vele, en ons concentreren op de positieve aspecten en de mogelijkheden ervan?

Of zoals Stan Laureyssens antwoordde op Ansiels ondertussen beruchte vraag: 'Och, lezen is lezen, boek, e-boek, krant, weekblad, zelfs de mop op de achterkant van een scheurkalender, het doet er niet toe, als er maar gelezen wordt'.

Wat na 23 Dingen? De Vlaamse Bib Web Awards!

2010-11-07T14:57:00.004+01:00

Sinds enkele weken is er een nieuwe buzz in het Vlaamse bibliotheeklandschap. De uitreiking van de eerste Vlaamse Bib Web Awards staat centraal in vele gesprekken, mails en boodschappen van twitterende bibliotheekmedewerkers, op bibliotheekblogs en Facebookpagina's van onze openbare bibs.

Biedt dit een goed overzicht van waar bibliotheken online mee bezig zijn, werd ons gevraagd vanuit de overheid en bevriende organisaties? Ja zeker! Hier en daar mis ik bij de genomineerden wel enkele blogs, Twitteraccounts en Facebookpagina's die ook prachtige stappen zetten op het wondere web 2.0, maar de genomineerden bieden een mooi overzicht van hoe vele bibliotheken de laatste jaren een online publiekswerking hebben uitgebouwd. De geselecteerde bibs roepen trots hun fans op om voor hen te stemmen, wat het community-gevoel van de bibgemeenschap enkel maar kan versterken, enkele niet-genomineerde bibliotheken laten hun achterban weten dat ze volgend jaar er wel bij zullen zijn. En hopelijk doen bibliotheken die nog geen of weinig online stappen gezet hebben uit deze staalkaart van goede voorbeelden wat ideeën op.

Niet dat het ontbreekt aan goede wil bij bibliotheken om een digitale aanwezigheid uit te bouwen! Ik denk dat er weinig bibliotheken het nut van blogs en sociale netwerken niet inzien. Maar vaak worden hun online stappen gehinderd: door te weinig kennis, te weinig tijd, maar vaak ook door gemeentelijke IT-bepalingen die het bibliotheken moeilijk maken om hun maatschappelijke rol voluit op te nemen. De openbare bibliotheek als gids in het digitale tijdperk? Alles goed en wel, maar hoe adviseer je je publiek over de voor- en nadelen van bv. sociale netwerken, als Facebook geblokkeerd wordt door de gemeentelijke IT-dienst? Hoe bouw je een sterke online aanwezigheid uit, als de communicatiedienst bang is van blogs en elk bericht eerst wil controleren? En hoe kan je een gidsrol opnemen in deze digitale wereld, als je vanop je werkpc zelfs geen toegang hebt tot het internet?

Dit is spijtig genoeg geen fictie! In intervisiebijeenkomsten rond 23 Dingen zijn dit vaak terugkomende pijnpunten. Bibliotheekmedewerkers, die het 23 Dingen programma hebben afgerond, willen vaak enthousiast aan de slag gaan, maar botsen tegen deze en vele andere praktische belemmeringen. Er is dus nog wat werk aan de winkel om de lokale overheden te overtuigen van de rol van de bib m.b.t. mediageletterdheid en de voordelen van web 2.0 tools voor de bibwerking en het grote publiek.

De Bib Web Awards kunnen op dat vlak zeker helpen. Niet enkel zal het enkele bibliotheken belonen voor het werk van de laatste jaren, en zullen anderen hun werking nog wat uitbouwen, misschien in de hoop om volgend jaar ook in het lijstje te kunnen pronken. Ik geef toe dat mijn zin om te bloggen alvast weer wat aangewakkerd is door het besef dat er toch iemand deze blog leest ;)

Tot slot enkele tips misschien voor bibliotheken die wel willen, maar niet mogen! Maak eens een afspraak met de schepen, en laat enkele mooie voorbeelden van genomineerde bibliotheken zien. Zeker voorbeelden uit naburige gemeenten kunnen misschien wel overtuigen van het nut van web 2.0 voor de bib. Je kan ook eens polsen bij bevriende bibliotheken hoe hun schepenen of IT-dienst hier tegenover staan, en hen eventueel rechtstreeks met elkaar in contact brengen. Je staat ook sterker met meerdere partners: de jeugddienst, sportdienst of cultuurdienst hebben ongetwijfeld ook online promotieplannen, en willen waarschijnlijk wel samen met de bib een dossier indienen of een overleg plegen met schepenen of gemeentelijke diensten. En google tenslotte je schepen of andere gemeenteraadsleden eens. Misschien hebben ze wel zelf een blog of Facebookpagina. In dat geval zijn ze zeker positief gestemd, en kan je hen gemakkelijker overtuigen om jullie plannen te steunen. Alvast tot ziens op het wondere wijde web!

De iPad herbekeken

2010-10-21T10:37:00.007+02:00

Ik was nooit een echte Apple fan, ik vind hun producten persoonlijk te gesloten en te duur, maar voor de iPad-hype was ik begin juli toch gezwicht. Na een speurtocht in diverse winkels in Leuven kon ik de dag na de lancering er toch nog eentje op de kop tikken. Ik ging voor de 32 Gb wifi versie, goed voor € 599. Mijn man, die zelf nog kritischer is ten opzichte van Apple, maakte diezelfde dag een voorspelling: 'Wedden dat dat ding binnen enkele maanden de meeste dagen van de week ongebruikt op de kast gaat liggen!'.

We zijn nu drie maanden verder, en ik moet toegeven dat hij gelijk heeft gekregen. De iPad is voor mij een leuk speelgoed, een gadget, iets om mee te showen, maar ik zie het toch niet meteen een pc of laptop vervangen, en zelfs thuis grijp ik eerder naar mijn netbook of e-reader.

Apple prees de iPad o.a. aan als e-reader. Nu, dat label verdient het mijns inziens zeker niet. Wie veel romans leest, is nog steeds beter af met een echte e-reader, met e-ink scherm: veel kleiner en lichter in de hand, de batterij gaat drie weken mee i.p.v. de 8 uren van de Ipad en het scherm is veel aangenamer. Je kan ook zonder problemen in de zon lezen, wat met de iPad om twee redenen een probleem is: de reflectie op het scherm maakt dat de tekst erg snel onleesbaar wordt, en de iPad zou zichzelf uitschakelen wanneer de temperatuur op het scherm 35 graden overschrijdt. Geen iPad plezier op het strand dus!

Wat de iPad wel voor heeft op zijn kleine broer, de e-reader, is het prachtige kleurenscherm, dat ook video toelaat. Ideaal dus voor multimediale boeken en tijdschriften, dacht ik. Ik zag de prachtige video over de iPad versie van 'Pillars of the Earth' van Ken Follett, een boek dat al lang op mijn leeslijstje staat. De iPad-versie maakt er een multimediale ervaring van, met video's, animatie en extra info. Dat kon niet op mijn e-reader, dus keek ik al uit naar mijn eerste echte aankoop op de iStore. Groot wat mijn ontgoocheling toen bleek dat deze multimedia-versie enkel beschikbaar was voor ipad-gebruikers uit de VS. Hetzelfde bleek toen ik via de applicatie Zinio mijn papieren abonnement op National Geographic wou vervangen door de digitale iPad-versie. Ook hier weer geen leesplezier vanuit Vlaanderen. je zou denken dat digitale literatuur minder regionale grenzen kent dan de gedrukte, maar ik ervaar er eerder meer. National geographic (althans de engelse versie) is ondertussen wel verkrijgbaar via Zinio, maar vele andere content en apps worden nog steeds niet opengezet voor de Europese markt. Een gemiste kans!

Een andere frustratie bij het gebruik van de Ipad is het feit dat de meeste apps er van uit gaan dat je constant online bent. Allerlei nieuwsapps, of aggragatie-apps zoals het prachtige Flipboard, hebben constant een internetverbinding nodig, waardoor ik het gebruik op de trein al kan vergeten. De NMBS beweerde enkele maanden geleden nog dat er geen vraag wat naar gratis wifi op de trein, welnu, mijn iPad is zeker vragende partij!

Trouwens, ik nam mijn iPad vorige maand mee naar Londen. Da's compacter dan mijn netbook, dacht ik. Groot was mijn teleurstelling toen bleek dat er wel gratis broadband voorzien was, maar geen wifi. Vermits je de ipad niet kan inpluggen, ging ik dan maar op zoek naar een betalende wifi-verbinding, om dat ding toch niet voor niets te hebben meegesleurd. Bleek dat de Safari-browser problemen had met de webpagina waarop je je creditcardgegevens moest invullen! Daar zat ik dan, in het regenachtige Londen, met een werkeloze iPad, een eenzame internetkabel, geen wifi-toegang, maar gelukkig mijn trouwe e-reader! Mijn redder in nood!

Conclusie: mijn iPad ligt op de kast, en wordt 's avonds en in het weekend af en toe eens gebruikt, en meestal dan nog door mijn man. Mijn e-reader daarentegen doet overuren! Had ik de 3G-versie gekocht, en was de iPad iets kleiner geweest, dan had ik nu misschien een heel andere ervaring te vertellen. Al zijn kleinere tablets volgens Steve Jobs 'dead on arrival'! Hoewel de verkoopscijfers laten vermoeden dat dit niet gezegd kan worden van de iPad, toch is mijn exemplaar aan het wegkwijnen van eenzaamheid! Misschien moet ik hem ook inbouwen in mijn keukenkast, want de receptentools zijn nog de meest gebruikte apps. Of hoe de 'Kindle-killer' bij mij enkel tussen de soep en de patatten wordt gebruikt. Letterlijk dan! ;)

Vraag het aan je vrienden!

2010-07-29T10:54:00.005+02:00

Vraagbaken zijn weer een hot topic. In Nederland werd Al@din onlangs afgeschaft, en deed ibi haar intrede.

Op internationaal vlak werd de vertrouwde vragenservice "Ask Jeeves" weer nieuw leven in geblazen, ditmaal zonder de naam van de butler, als ask.com. De nieuwe Ask is een combinatie van een traditionele zoekmachine, met daarachter een community, geselecteerd op basis van kennis en interesse, die vragen kunnen helpen oplossen.

Zulke sociale zoekdiensten worden ondanks de technologische kunstjes van Google steeds populairder. Twitter speelde hierop in met 'Live Search', en nu wil ook Facebook het wereldwijde netwerk inzetten om op al onze vragen een passend antwoord te vinden, via Facebook Questions.

De Facebook-dienst is nog in bètafase, wat wil zeggen dat slechts een select aantal proefpersonen de 'Ask question' knop nu al ziet. In de loop van de komende weken en maanden zal dat groeien. Facebook geeft wel al wat uitleg over de nieuwe functionaliteit op de interne blog. Via Facebook Questions kan men een vraag stellen, die zichtbaar wordt voor je vrienden, maar ook in een breder netwerk. Je kan je vragen taggen, en ze op die manier een onderwerpsaanduiding meegeven. Op die manier kan je ook browsen doorheen vragen rond een bepaald topic.

Het hele concept doet me weer denken aan mijn eerste les heuristiek aan de universiteit, waar de professor ons een opdracht gaf om snel de naam van een personage in een boek te vinden, en ons liet noteren hoe we dat zo efficiënt mogelijk konden doen. Nadat iedereen zijn/haar suggesties had gedeeld met de groep, vroeg de prof ons waarom niemand eigenlijk eraan gedacht had om het aan een medestudent te vragen, of aan de prof zelf. Waarmee hij wou bewijzen dat een sociaal netwerk minstens even belangrijk was als de naslagwerken in de bib. De man in kwestie is al enkele jaren met emeritaat, en ik betwijfel of ik hem ooit op Facebook zal vinden, maar hij moest eens weten...

Is dat nu een e-reader?

2010-04-06T13:03:00.007+02:00

Ligt het aan de komst van de iPad, de zogenaamde e-reader killer, of is Vlaanderen (eindelijk) mee op de e-boek kar aan het springen? De laatste weken krijg ik meer en meer vragen van vrienden en onbekenden, wanneer ik mijn e-reader op de trein, in de wachtzaal van de dokter en bij de kapster bovenhaal. Jawel, ik neem mijn compacte e-reader echt overal mee naartoe!

Vorig jaar overtuigde mijn man mij om ook een e-reader te kopen. Hij had er al een half jaar lang eentje, maar ik sputterde voorlopig nog even tegen. Ik gebruikte daarvoor meestal één van de vaak voorkomende argumenten om toch maar bij fysieke boeken te blijven: "Ik heb toch liever een 'echt' boek in mijn handen. Het omslaan van een papieren pagina, de geur van een boek, dat mis je toch met zo'n elektronisch ding!". Eén jaar later ben ik volledig bekeerd, en ga ik nergens meer naartoe zonder mijn eigen e-reader. Geen gesleur meer met dikke boeken (wij lezen allebei vaak fantasy en SF-boeken, van die klippers van 800 en meer pagina's)! Mijn trouwe e-reader bevat tientallen boeken, en daarnaast ook heel wat werkgerelateerde rapporten, verslagen en andere PDF-documenten.

Ik heb voorlopig geen iPhone of iPad, en persoonlijk geloof ik ook niet dat dergelijke toestellen een e-reader volledig overbodig gaan maken. Een echte e-reader heeft namelijk heel wat voordelen voor wie veel leest. Mijn e-reader past perfect in een handtas, iets wat van de iPad niet snel kan gezegd worden. Bovendien is het e-ink scherm van de reader uitermate geschikt om waar dan ook, binnen en buiten, te lezen, zonder je ogen te vermoeien, in tegenstelling tot het scherm van de iPad. Ook over de batterij van de reader enkel lof: twee tot drie weken lang zonder opladen, afhankelijk van hoeveel je leest natuurlijk.

Enkele maanden geleden, toen de iPad werd aangekondigd, was iedereen vol lof over de mogelijkheden van het nieuwe hebbeding van Apple, en vooral van de e-reader functionaliteit en de iBook store. Nu de iPad zaterdag in de Verenigde Staten werd gelanceerd, zijn de meningen al veel minder positief. De e-reader zal voorlopig nog niet van de markt worden verdreven door het nieuwe paradepaard van Apple.

Wat niet wil zeggen dat de iPad, iPhone en andere multifunctionele gadgets geen invloed kunnen uitoefenen op de e-reader markt. De multimedia-mogelijkheden van dergelijke toestellen zullen ongetwijfeld een segment van de klassieke boeken doen evolueren naar meer interactieve content, waarbij tekst, video, geluid en GPS-technologie handig op elkaar inspelen. Enkele voorbeelden zijn te bekijken in het promotiefilmpje die Penguin lanceerde i.v.m. enkele projecten voor de iPad. Bovendien blijkt dat jongeren weinig problemen hebben met het lezen van het voor mij veel te kleine iPhone scherm, en dat e-readers vooral goed verkopen bij 35+. In Nederland blijken e-readers zelfs een grote hit bij bejaarden! Misschien koop ik er wel eentje voor de 85ste verjaardag van mijn oma volgende maand. Ze leest nog heel graag, en dankzij de ingebouwde vergrootfunctie is ze dan ook niet meer beperkt tot grootletterboeken. Ik zie haar nu al glunderen met haar nieuwe speeltje!

DB Update 2010 - enkele impressies

2010-03-26T15:09:00.008+01:00

Gisteren vond het eerste DB Update congres plaats in Rotterdam, georganiseerd door het tijdschrift Digitale Bibliotheek en NVB. Het werd een inspirerende dag, met interessante praktijkvoorbeelden uit verschillende landen.

Helen Blowers opende de dag met enkele nieuwe trends waarmee bibliotheken volgens haar dienen rekening te houden in de toekomst. Hierbij kwamen o.a. e-books en augmented reality tools zoals de Layar-applicatie van Librarything aan bod, maar ze wees ook op een nieuwe digitale kloof, tussen zij die kritisch en bewust kunnen omgaan met (nieuwe) media en de anderen.

Een andere interessante bijdrage kwam van Hay Kranen (Wikimedia Foundation). Hij stelde Wikipedia voor, gaf wat cijfermateriaal, en weerlegde vooral de vaak voorkomende bewering dat de informatie in Wikipedia niet kwaliteitsvol zou zijn. Wat niet wil zeggen dat Wikipedia het start- en eindpunt van elke zoekoperatie wil zijn. Samen met de VOB en de bibliotheek van Vlissingen werkt Wikimedia Nederland trouwens aan een mediawijsheid-project voor het onderwijs.

De Vlaamse openbare bibliotheken kwamen aan bod in de presentatie van Rosemie Callewaert (Bibnet). De reacties in de zaal en op Twitter waren heel erg enthousiast over de mogelijkheden van zoeken.bibliotheek.be en de auteurspagina's. Ik denk dat wij Vlamingen vaak te bescheiden zijn!

Dat bleek ook maar weer aan het einde van de dag, toen de Award Digitale Bibliotheek van het jaar 2010 werd uitgereikt aan de Bibliotheek van het Vredespaleis. Tussen de 5 genomineerden (je kon voor je bibliotheek een dossier indienen) zat geen enkele Vlaamse bib! Misschien iets voor de volgende editie?

Red de bib!

2010-03-23T07:06:00.002+01:00

Stuart Jeffries geeft in een recent artikel op de website van The Guardian een interessant beeld van de toekomst van de bibliotheken in Groot-Brittannië:

"Coffee shops, gigs, free cinema tickets, flashy architecture... is this the future of our libraries?"

Uit gesprekken met Britse bibliothecarissen concludeert de journalist dat bibliotheken voor grote uitdagingen staan in de 21ste eeuw, en dat ze zich zullen moeten aanpassen om te overleven: "move with the times to stay part of the times". De Britse minister van Cultuur, Margaret Hodge, geeft enkele suggesties, zoals een landelijk uitleensysteem, waarmee je in de openbare bibliotheek van de éne stad een boek kan lenen en het in een andere openbare bibliotheek, zelfs aan de andere kant van Engeland, weer kan inleveren. Of wat dacht je van een bibliotheek-klantenkaart: 10 boeken lenen, één bioscoopticket gratis. Ook wat betreft openingsuren zal de bibliotheek van de toekomst flexibeler moeten zijn, om tegemoet te komen aan de 24/7 cultuur van onze moderne maatschappij.

Vandaag verscheen in dezelfde krant een nieuw artikel, over de plannen van de Britse regering om de bibliotheek ook in de toekomst een belangrijke rol te laten spelen. Dezelfde minister Hodge wil ondermeer via gratis internettoegang en openingen op zondag de openbare bibliotheken redden. Zij lijkt ervan overtuigd dat bibliotheken sterke troeven hebben om ook in de toekomst te blijven bestaan:

"With more branches than McDonald's or Boots, and more visits to libraries than shoppers in London's West End, the public library network is a triumph of infrastructure and branding."

Food for thought, zoals de Britten plegen te zeggen... ook voor de Vlaamse situatie?

Tekst met veel prentjes

2010-03-04T21:25:00.002+01:00

Morgen gaat de Digitale Week 2010 van start! 8 dagen lang worden er in het hele land workshops en andere activiteiten georganiseerd met als doel de digitale kloof weer wat kleiner te maken. Met 1/3 meer activiteiten dan vorig jaar zou iedereen zijn gading moeten kunnen vinden in het aanbod. Of toch niet?

Bibliotheken en andere organisaties dragen het hele jaar door hun steentje bij om iedereen digitale (informatie)vaardigheden bij te brengen, en toch blijkt dat het vaak senioren (en de zogenaamde 'medioren') zijn die naar deze activiteiten komen. Hoe graag we ook willen inzetten op kansarmen en laaggeschoolden, het blijkt moeilijk om deze doelgroepen te bereiken.

Tijdens de federale studiedag eerder deze week met als titel 'Levenslang leren in de digitale kloof. Kwetsbare doelgroepen en ICT-competenties' bleek dit nog maar eens. Er werd tijdens de afsluitende discussie zelfs in vraag gesteld of de doorsnee mediacoaches en IT-lesgevers wel de nodige competenties hebben om die speciale doelgroepen te begeleiden. Want er komt vaak veel meer boven tijdens zulke cursussen dan een gebrek aan IT-kennis.

Het is alleszins altijd belangrijk om de doelgroep van workshops in het oog te houden bij het ontwikkelen van het lesmateriaal en het kiezen van didactische werkvormen. Zo bleek uit onderzoek dat de online lespakketten van de VDAB aanleiding gaven tot een 'learning divide'. E-learning blijkt last te hebben van het zogenaamde mattheuseffect: het zijn vooral de hogeropgeleiden die er zelfstandig mee overweg kunnen en er dus voordeel aan hebben, voor anderen is het eerder een extra drempel. En in de laatste versie van de basiscursus 'Aangename kennismaking met de computer' werd bewust gekozen voor een pakket met vooral afbeeldingen, oefeningen en interactie. Of zoals Hedwig Seutens (VDAB) het verwoordde: tekst met veel prentjes.

Mediargus-teller op zoeken.bibliotheek.be

2009-12-21T14:33:00.003+01:00

Samen met de nieuwe look&feel van zoeken.bibliotheek.be werd ook de Mediargus-teller in productie genomen: bij elke zoekvraag wordt er nu bovenaan de resultatenlijst vermeld hoeveel artikels in de volledige databank van Mediargus gevonden zijn.

De zoektermen die overeenkomen met een term in de fulltext-index van de volledige Mediargus-databank worden ‘geteld’ en weergegeven als een link naar Mediargus boven de resultatenlijst van zoeken.bibliotheek.be.

Een voorbeeld: http://zoeken.bibliotheek.be/?q=herta%20muller

Wie binnen een bibliotheek met Mediargus-abonnement de link aanklikt, komt op het zoekscherm van de Mediargus-zoekinterface. Daar moet voorlopig de zoekvraag herhaald worden. Er wordt samen met Mediargus gekeken of dit in de toekomst rechtstreeks kan verlopen, zonder deze extra tussenstap.

Wie buiten de bibliotheek de link aanklikt, kan ofwel met zijn eigen abonnementsgegevens inloggen, of klikt verder door en raadpleegt de lijst van “Geabonneerde bibliotheken”. Op die manier wordt getracht om de diensten van Mediargus binnen de bibliotheekmuren extra bekendheid te geven.

Deze Mediargus-teller is voorlopig nog in bèta-fase. Het is op dit moment niet mogelijk om de teller ook in de webcatalogusomgeving van bibliotheken zichtbaar te maken, hiervoor wordt gewacht op een evaluatie van de huidige toepassing ervan op zoeken.bibliotheek.be.

Bib Bang, of hoe dicht voetbal bij de bib kan liggen

2009-12-18T19:36:00.006+01:00

Gisteren op de Decembertour van LOCUS ging ik in de voormiddag luisteren naar de sessie 'Bib Bang - goeie marketing voor bibliotheken'.

Er werden enkele zeer mooie voorbeelden voorgesteld van hoe bibliotheken diverse marketingkanalen inzetten ter ondersteuning van de bibliotheekweek, met als grote voorbeeld de winnaar van de Bib Bang wedstrijd: de openbare bibliotheek Gent. Hun samenwerking met de Buffalo's van AA Gent in het project 'Spitse lezers' droeg unaniem de voorkeur van de jury weg.

Hoewel de link tussen voetbal en de bibliotheek op het eerste zicht ver te zoeken lijkt, is Gent niet de enige stad waar men voetballers inschakelt voor de promotie van de bib en van leesbevordering in het algemeen. Ook de Leuvense bib diende voor Bib Bang een dossier in waarin de samenwerking met OH Leuven aanbod kwam. Blijkbaar viel de samenwerking ook erg in de smaak, want in beide steden plant men een vervolg, in Gent met een grote Buffalo-gedichtenwedstrijd naar aanleiding van de volgende gedichtendag, in Leuven met het uitbouwen van de collectie van de studiebegeleidingscel van de club en boekpromotie via de website van OH Leuven.

Het idee van zulke samenwerking bleek te komen van over het kanaal: in Groot-Brittanië is het reading stars programma van de Premier League al enkele jaren een succes. Vanuit de gedachte dat voetbalsterren met hun grote invloed op de talrijke fans ook een sociale rol kunnen vervullen, ontstonden er interessante projecten, waaronder het leesbevorderingsprogramma Reading Stars van de National Literacy Trust. Op de website vind je bijvoorbeeld een lijst met favoriete boeken van populaire voetbalsterren. Spijtig genoeg herken ik slechts één naam, Wayne Rooney (blijkbaar een Harry Potter fan), maar dat zal wel aan mijn gebrekkige kennis van het Engelse voetbal liggen. En voor wie dacht dat deze sporters enkel genoegen namen met jeugdboeken: Robert Green van West Ham United verkiest de Ilias van Homerus. Spijtig genoeg kan ik niet zeggen of hun voorkeuren overeenkomsten vertonen met die van de spelers van AA Gent, want die bleken niet echt veel te lezen.

Wie ben jij op Twitter?

2009-12-02T09:12:00.005+01:00

Sociale netwerken en web 2.0 tools, zoals blogs, Facebook en Twitter, zijn populairder dan ooit. Twitter is dit jaar echt een rage geworden. Voor acteurs, zangers, schrijvers en andere grootheden is het een must om je fans op de hoogte te houden van je activiteiten en gemoedstoestand. Zo kunnen ook jij en ik de 'whereabouts' van Kim Clijsters op de voet volgen, niet via het ADAMS-systeem (Anti-Doping Administration & Management System), maar gewoon via Twitter.

De microblogging tool Twitter is ondertussen ook volop het onderwerp van wetenschappelijk onderzoek geworden. De academici Mor Naaman en Jeffrey Boase onderzochten meer dan 3 000 tweets (Twitter berichtjes) en trokken hieruit de conclusie dat er twee grote groepen Twitteraars bestaan. De 'Meformers' twitteren volop over zichzelf: wat ze doen, denken, eten, voelen, en vaak ook dingen die we liever niet weten. Een kleinere groep Twitter-gebruikers, waaronder ik mezelf durf te rekenen, zijn eerder 'Informers': ze verspreiden informatie rond hun vakgebieden en interesses. Deze laatste groep maakt op dit moment slechts 20% van de Twitterfamilie uit, maar heeft wel de grootste netwerken van 'volgelingen' en zijn vaak ook interactiever dan de eerste groep. Twitter heeft trouwens onlangs al ingespeeld op deze nieuwe 'informer' trend, door de startvraag bovenaan je Twitterpagina te veranderen van 'What are you doing?' naar 'What's happening?'. De Meformers komen de laatste tijd trouwens vaker onder druk te staan. In de tien geboden voor sociale media die Robb Clarke gisteren verspreidde, staat 'Thou Shalt Not Be a Narcissist' op nummer één!

Meer weten over Twitter en microbloggen, lees dan Ding #13 op 23dingen.be!

Naar de bib i.p.v. illegaal downloaden

2009-11-05T16:43:00.006+01:00

Johan Mijs citeert in zijn blogverslag van de studiedag muziekdigitaal een onderzoek van MICT, die muziekconsumenten indeelt in drie groepen: (vooral) vrouwen die weinig of niet illegaal downloaden uit normbesef, mannen die gewoon massaal illegaal downloaden, en mannen met hoge internetvaardigheden die illegaal downloaden met het oog op sampling – downloaden om te ontdekken, daarna toch kopen. Deze laatste bevinding kwam ook vorige week nog in de actualiteit, nadat uit een ander onderzoek bleek dat de internetgebruikers die het intensiefst bezig zijn met illegaal muziek downloaden, ook het meeste muziek kopen.

Die eerste en derde groep vormen dan ook een goed publiek voor de muziekcollectie van een bibliotheek, en in het bijzonder de digitale collectie. Nu men in Nederland een downloadverbod wil invoeren, verwacht men ook daar dat de bibliotheek een legaal aanbod kan leveren aan geïnteresseerde muziekliefhebbers. Initiatieven zoals Digileen (ook beschikbaar voor Vlaamse bibliotheekbezoekers) en de 3voor12 luisterpaal van de VPRO, bieden nu al interessante alternatieven voor wie eens wil proeven van nieuwe cd's, vooraleer ze aan te schaffen. Hopelijk binnenkort nog meer van dat moois!

De bib als invoegstrook van de digitale snelweg

2009-11-02T13:13:00.004+01:00

Deze inspirerende vergelijking komt van Vlaams minister van Leefmilieu, Natuur en Cultuur, Joke Schauvliege, tijdens haar openingsrede op het European Congress on E-Inclusion 2009.

De minister maakte in haar speech een reis doorheen de eeuwen en vergeleek het langdurige kopieerwerk van monniken met de copy paste kliks van vandaag, en de revolutie van de uitvinding van de boekdrukkunst met de digitale mogelijkheden van de 21ste eeuw.

Voor haar betekent de opkomende e-cultuur echter niet de dood van papieren boeken en zeker niet van de openbare bibliotheken. Wel dienen die een nieuwe rol op te nemen, namelijk als opleider en begeleider in heuristiek, om hun publiek te leren zoeken en omgaan met informatie, en zo dus te fungeren als 'invoegstroken van de digitale snelweg'. De bib is tevens 'een kruispunt met rijvakken naar alle onderwerpen, dicht bij de hand'.

Minister Schauvliege gaf ook toe dat de situatie in Vlaanderen op het gebied van e-inclusie nog heel wat kan verbeteren. Breedbandverbindingen zijn matig en de kosten vrij hoog in vergelijking met andere landen. Oppassen dus dat we in Vlaanderen niet te veel stilstaan op die digitale snelweg, of de aansluiting missen!

Een nieuwe dag, een nieuwe blog

2009-10-30T09:49:00.004+01:00

Mijn derde blog in twee maanden :)

Na enkele weken in mijn nieuwe job bij Bibnet, vond ik het tijd om naast mijn persoonlijke Engelstalige blog over duizend-en-één dingen een wat meer werkgerelateerde blog te maken. Nadat ik de laatste dagen ook wat problemen had om enkele bibliotheek-widgets op Wordpress te integreren, besloot ik deze ochtend om dan toch maar eens werk te maken van een nieuwe, Nederlandstalige, bib 2.0 gerelateerde blog te maken bij Blogger. Kwestie van ook die service van Google eens grondig uit te testen.

Via Bib IDee zal ik proberen om informatie en ervaringen te delen i.v.m. de 'digitale bibliotheek' in de ruime zin van het woord: digitale collecties, e-books, mediawijsheid, web 2.0 trends, ...

Daarnaast zal deze spiksplinternieuwe blog ook volop gebruikt worden voor het testen en demonstreren van de nieuwe widgets die Bibnet binnenkort zal lanceren. Spannend!